Dormition of the Theotokos

Posted August 15th, 2020

Ελληνική έκδοση

The Easter of the summer

Today the wind  feels sweeter on our tired faces, the trees become greener, the August waves are cooling down in the sea. Everything celebrates and rejoices. Oh! What kind of death is that, which fills the Universe and our hearts with the joy of immortality! And the hymn writer, chants very beautifully today: ‘’ You gave birth yet preserved your virginity. You fell asleep in death yet did not desert the world’’ (Fotis Kontoglou)

For the Orthodox Church, the Dormition of the Theotokos means a real death (separation of soul and body) and then the Metastasis of the Theotokos, that is, Resurrection (union of soul and body) and Her Ascension near her Son.

The feast of the Dormition of the Theotokos has a special place in the Orthodox Church as it is directly connected with the uniqueness of the person of Panagia in the work of salvation in Christ of the people. This is the largest of the feasts established by the Church in honor of the Mother of God.

For the first time it seems to have been celebrated in Jerusalem on August 13, around the time when the Third Ecumenical Council of Ephesus was convened (451), and a little later it was moved to the 15th of the same month. It had no special reference to the fact of the Dormition and was called "the day of the Mother of God". A church, located outside Jerusalem on the road to Bethlehem, was the center of the feast. The connection of this feast with the Dormition of the Theotokos took place in the church of Panagia, which was located in Gethsemane, the "Mauritius church", where her tomb was located.

The feast of the Dormition of the Theotokos is preceded by fasting, which was established in the 7th century. It was originally divided into two periods: before the feast of the Transfiguration of the Savior and before the feast of the Dormition. In the 10th century, they joined in one fast, which includes 14 days and begins on August 1. During this fast, the oil is fasted except on Saturdays and Sundays, while on the feast of the Transfiguration of the Savior the fish eating is allowed. On the day of the feast of the Dormition there is no fasting , unless the feast falls on a Wednesday or Friday, when only the fish is allowed.

What happened

Unfortunately the holy books of the New Testament do not mention anything about the life of Our Lady after the Resurrection of the Lord and Pentecost. This silence is filled by the Holy Tradition of our Church, which, as is well known, together with the Bible, is the source of our faith. The piety, respect and love of the believers of the Jerusalem Church for the Virgin Mary saved certain elements of Her life, which were later recorded in the works of the Fathers and in the hymnology of our Church.

According to them, the Mother of our Lord, after the Resurrection of the Lord, remained a simple but select member of the church in Jerusalem. The Apostles, priests and faithful of the Church nurtured unlimited love and respect for Her. In the difficult times of the persecution of Christians in Palestine our Lady became their great comforter. We do not know how many years she lived. Christ took her early to Him, probably around Her fifties.

When the time came for her to leave, the archangel Gabriel was sent again to announce to her the will of God and Her Son. While she was praying at Her house in Jerusalem, the angel appeared to her and offered her a small palm branch and said to her: “Hail, Mary full of grace! I bring you a message from Your Son. The blessed time has come for you to go to Him and be glorified. So, prepare yourself and in three days He will come to take Your honest and immaculate soul ". After recovering from the vision, she hurried to go up to the beloved Mount of Olives to pray, where Her Son last prayed before His passion. He used to go up often and pray there.

Going up the path, the unexpected happened: the trees and the bushes of the road leaned and worshiped her! The inanimate and soulless creation, as it had opposed to the crucifixion of Her Lord and Son, now acquires judgment and emotion and worships the Queen of the world! She went to that part of the garden where the Lord had also prayed. She knelt humbly, raised her holy hands and stared at the sky and after thanking God she begged him for the salvation of the world. Throughout her prayer a heavenly light bathed Her. Her honest and holy face shone with the Uncreated Light.

Then she hurried back to Her house and began to prepare Her funeral. She also gathered Her relatives and faithful friends and announced to them the Lord's will to call her to Him. When they heard it, they were astonished, and began to mourn. She comforted them by telling them that this is the will of God and that from Her place in heaven she will always advocate for the whole human race. For their consolation, she left them two of Her garments, the headscarf and Her gown, which became the most precious treasures of our Church!  

On the third day after the visit of the archangel, the  Theotokos, after got  dressed alone  Her funeral clothes, called Her friends again and lay down quietly on Her bed. Then the following miraculous event happened: A loud roar was heard in Her house and a bright cloud covered it. Nevertheless, the holy Apostles were transported in clouds from the ends of the earth in order to attend Her exit. The Apostle Paul, Dionysius the Areopagite and Saint Hierotheos, the first bishop of Athens, Saint Timothy and other important people of the Church were also transported in the same way. Our Lady, after greeting and blessing all, handed over Her holy soul into the hands of Her Son Who descended from heaven to receive Her Himself.

The assembled Apostles, the priests of the church in Jerusalem and the faithful began to sing hymns to the Mother of God. At the same time, an army of angels was heard chanting from heaven! The celestial melody was heard throughout the city. Fear and ecstasy seized the inhabitants of the holy city.

Then a funeral procession was formed which was directed to the village of Gethsemane, where Her honest body would be buried. The lamentations of the faithful people, who had lost their Mother, mingled with the psalms of the Apostles. Tears of sadness and joy flowed down their happy faces.

Before reaching the burial place, fanatical Jews arrived and wanted to desecrate the exit of the Mother of Christ, whom they hated to death. They offended the modest gathering with curses, insults and threats. One of them had the audacity to approach the coffin of the Virgin, in order to throw the holy relic on the ground. As soon as he dared to touch the flower-decorated deathbed, both of his hands were immediately cut off and stuck to it. At the same time he lost his vision! Then he understood his most disrespectful and infamous act and in loud voices he declared his repentance and begged the Virgin to have mercy on him and to heal him. And miraculously, that man was healed immediately! Then he confessed his lawlessness and became a Christian. With tears in his eyes, he followed the sacred procession. On the contrary, his other companions remained cold and unrepentant in front of the great miracle of Theotokos!

The burial of the lifeless body of Our Lady took place in the quiet village of Gethsemane. Her body, which had accepted God Himself, was placed in a neat tomb, prepared by the Christians of the holy city. With sobs and tears the holy Apostles and other Christians sealed the monument and left.  

Three days later, Apostle Thomas arrived in Gethsemane from his mission in distant India. He insisted, with tears in his eyes and great sorrow, that the tomb be opened for him to see and kiss for the last time the honorable body of his Master's beloved Mother. The other Apostles opened the tomb and, miraculously, the tomb was empty: the Lord had taken Her immaculate body to heaven, so that it would not taste the physical decay. The delay of Thomas was characterized by the Church as the economy of God, to make known the metastasis of Our Lady! Up to this day, Her empty tomb in Gethsemane is a source of sanctification of the myriads of believers who visit it every year and a presumption of Her metastasis to heaven.

The contribution of the Theotokos to the Salvation of the World

The holy person of the Theotokos is, according to the  orthodox theology, part of the inexhaustible mystery of the Divine Economy. After the Trinity, She is the main person, who contributed substantially to the realization of the plan of salvation of the human race. She was chosen by God  as the purest and holiest human being, in order to become Mother of God. The Heavenly Father gave his only begotten Son and humanity gave Panagia. In Her holy existence, took place the great meeting of God and man. In Her pure body the great dispensation took place and from this began the salvation of the human race, the re-creation and deification of the fallen man.

The faithful people of God know this very well. That is why they attribute to the Theotokos, from antiquity until today, the highest honor, the highest, after the Trinitarian God.

It should be noted here that only Orthodoxy due the right  homage to the Mother of our Lord. The Orthodox believers, we participate daily in the Services of the wonderful Paraclesis, we fast, we confess, we take Communion. We run with tears in our eyes to deposit in Her the difficulties and sufferings of our life, we ask Her with a fervent soul to lighten our heavy yoke, because we firmly believe that the sweet Mother ,even after her immaculate Dormition, continues to love and care for us. In Her big heart there is room for every human being, not only for the faithful, but also for the sinners and the ungodly, even for Her abusers! Her blessed position near Her Son and our God Jesus Christ, gives Her the opportunity to pray for each of us, for each of our problems. The results of Her help are tangible. That is why we chant in the famous Little Prayer Canon to Her: No one who runs to you for help comes back from you ever frustrated in his cause, O Virgin Theotokos. But he asks for the favor and receives the bestowal which is appropriate for his request

The Panagias of Greece

Come Lady and Theotokos, and  have your candles

Give the Strong light to the Sun and Death,

"The R of Love", Elytis Odisseas

"Easter of the summer". This is how the people call the Fifteenth of August, as the Theotokos is considered the holiest person of Orthodoxy. The Dormition of the Theotokos is not a day of mourning for a beloved woman who left but a celebration of joy for the Mother Who hugs again her beloved Son. Wherever you go on the 15th of August, there is no way you will not find a church that celebrates Panagia- an occasion for spiritual immersion but also for a genuine Greek feast, with dances, songs, exquisite delicacies and plenty of wine.

The Dormition of the Theotokos is equivalent to the biggest celebration of summer in Greece, since every town and village has its own miraculous icon of the Theotokos. There are over a thousand names that have been attributed to Panagia, while there are hundreds of traditions and legends that the people have attributed to Her, guided by their deep and unwavering faith. Thus, every year on the eve, but also on the day of the great feast, believers of all ages seek their own church dedicated to the Theotokos with that miraculous icon , with which they connect their personal history, synonymous with a miracle…Countless churches and monasteries have been built in honor of Her Dormition. Magnificent frescoes, in amazing compositions, depict Her holy funeral, exquisite hymns have decorated the Services and glorious speeches have been given from Holy Fathers and younger clergymen on the day of Her memory.

The most important centers of the Feast are the following:

The Holy Church of Evangelistria of Tinos

The pilgrimage to Panagia of Tinos is, perhaps, the largest religious pilgrimage of Hellenism. On the island, which is completely identified with the Panagia, thousands of believers gather every year to prostrate the miraculous icon of the Theotokos and to bring their vows.

The image of the believers climbing the stairs on their knees, up to the holy icon, is after all, one of the most characteristic. There are many who cross the entire distance from the port to the entrance of the church on their knees, passing under the Epitaph with the icon of Theotokos.

The procession of the Epitaph of the Theotokos ,takes place as the Epitaph of Christ on Holy Friday, with thousands of believers following with lighted candles. The celebration lasts until August 23, while the island celebrates the anniversary of the sinking of the destroyer Elli by the Italians on the 15th of August 1940, shortly before the war.

 The Holy Monastery of Panagia Soumela

 In Mt. Vermio, near the village of Kastania, is the spiritual center of Pontian Hellenism, the Holy Monastery of Panagia Soumela.

Tradition states that the Evangelist Luke was the one who carved the figure of the Theotokos on wood. At the end of the 4th century (380-386) the monastery of Panagia Soumela was founded on Mount Mela in Trabzon by the monks Barnabas and Sophronius. Until 1922, the monastery was the guide, the comforter, the supporter, the refuge of the Hellenes. The monastery was one of the most important factors in the preservation of the Greek language and identity, as well as the revival of the national and religious consciousness of the faithful. The unexpected Genocide by the Turks, deserted the unforgettable Pontus and the famous monastery. With the population exchange, the sacred relics were given back , and in 1931 Ambrosios the Soumeliotis dug them up and brought them to Greece.

From 1952, the history of Panagia Soumela, in Greece, begins. In 1951-1952 the icon was given to the association "Panagia Soumela" of Thessaloniki, which began the construction of the Monastery, in Mt.Vermio, above the village of Kastania, which had granted 500 acres free of charge for the construction of the Pilgrimage. Since then and every year, on the days of August 15, the influx of thousands of pilgrims from all parts of the country and abroad is unprecedented. The procession of the Icon, inside the sanctuary, is done with Byzantine magnificence and according to the Orthodox tradition, while it is one of the most moving Services.

 Panagia Ekantotapyliani (one hundred gates) in Paros

The imposing Panagia Ekatontapyliani is one of the oldest Christian churches. It is located in Parikia, the capital of Paros, a short distance from the port and is undoubtedly one of the most important and best preserved ancient churches in Greece. It is said that when Saint Helen was going to find the Holy Cross in Palestine, she went through Paros and in her prayer she promised to the Theotokos  that if she found the Cross, she would build a church. Her prayer was heard and together with her son Agios Konstantinos, emperor of Rome, he built the majestic Church of Panagia Ekatontapyliani. The church has ninety-nine doors open ,and one closed ,which, according to the tradition, will open when the Greeks take back the City and the Hagia Sophia.

 Panagia of Eikosifoinissa

On the north side of Paggaio, at an altitude of 743m. northwest of Kavala, in a verdant location of unparalleled natural beauty, is one of the most important monastic complexes of Greece, the Holy Monastery of Panagia Eikosifoinissa. Our Lady of Eikosifoinissa is the second most important monastery in Macedonia, where every year, on the 15th of August, thousands of believers come to prostrate Her grace and to kiss her non-handmade miraculous image.

Holy Monastery of Prousos, Evritania

The Holy Monastery of Panagia in Prousos, Evrytania, is dedicated to the Dormition of the Theotokos and celebrates with all religious and ecclesiastical splendor, on, the Leave-taking of the Feast (August 23).The icon of the Panagia has a very long history, as it comes from Bursa in Asia Minor. It is said to be a work of Saint Luke the Evangelist and performs many miracles, as is the case with many other icons.

  Panagia Spiliani( of the cave), Nisyros

It is one of the most famous monasteries of the Aegean islands. Panagia Spiliani in Nisyros is located on a hill in Mandraki, in the capital of the island and celebrates the 15th of August. The feast that takes place is a very special one. Nine days before the feast, women arrive from the surrounding islands. Every day they make 300 full prostrations and chant the Lamentations of the Theotokos as well as various improvised chants. These women serve the monastery and on the eve of the feast they prepare the Kollyva of the Panagia. After Vespers, chickpeas are served to all pilgrims. On the day of the feast, after the Service, the Litany of the icon takes place. The procession ends at the yard of the City Hall where the celebration takes place and the Kollyva are shared. At noon, the image returns back to the monastery.

Panagia Fidousa( of the snakes),Kefalonia

In the village of Markopoulo of Kefalonia,is the Church of the Dormition of the Theotokos. In this church the snakes of the Virgin Mary appear every year, from the 6th of August until the 15th of the same month, hanging from the icons, the candles, the pews, without disturbing anyone. The Virgin Mary was named Fidiotissa by a miracle, which reminds Her pilgrims every year with another miracle. In the monastery of Panagia, the nuns saw one morning pirate boats approaching and pirates going up to the monastery in order to plunder it.

Then the nuns got scared and asked for the protection of the Virgin Mary. And she did Her miracle. Snakes surrounded the monastery and the pirates got scared and left. The nuns were saved and thanked Panagia. Since then, snakes appear every year.

 Panagia of Charos ( of Death),Lipsi

In the Monastery of Panagia in Lipsi, the Theotokos does not hold the Divine Infant but the Crucified Christ; this icon is unique in the Christian tradition.Panagia of Death celebrates on the 23rd of August.According to the custom, which has been observed since 1943, in the spring, lilies are placed around the icon which dry and bloom again, in August.

It is an oxymoron for our westernized society to celebrate death itself. But how lucky we are, to be able to understand why today the wind blows sweeter on our tired faces, why the trees are greener, why the Augusts’ wave is cooling down in the sea , why everything celebrates and rejoices!

How lucky we are to be able to understand what kind of Death is that, which fills the World and our hearts with  the joy of immortality!

Many and Blessed years to all of us!


English Version

Κοίμηση της Θεοτόκου

Το Πάσχα του καλοκαιριού

Σήμερα τ’ αγέρι φυσά γλυκύτερα στα κουρασμένα πρόσωπά μας, τα δέντρα σα να γενήκανε πιο χλωρά, τ’ αυγουστιάτικο κύμα σα ν’ αρμενίζει πια δροσερό μέσα στο πέλαγο. Το κάθε τι πανηγυρίζει κι αγάλλεται. Ω! Τι θάνατος, λοιπόν, είναι αυτός που γεμίζει την οικουμένη και τις καρδιές με τη χαρά της αθανασίας! Και καλώτατα ψέλνει ο υμνωδός σήμερα ‘‘Εν τη γεννήσει την παρθενίαν εφύλαξας, εν τη κοιμήσει τον κόσμον ου κατέλιπες Θεοτόκε…’’(Φώτης Κόντογλου)

Ιστορικά στοιχεία

Η Ορθόδοξη Εκκλησία κάνει λόγο πρώτα για Κοίμηση της Θεοτόκου, δηλαδή πραγματικό θάνατο (χωρισμό ψυχής και σώματος) και στη συνέχεια για Μετάσταση της Θεοτόκου, δηλαδή Ανάσταση (ένωση ψυχής και σώματος) και Ανάληψή της κοντά στον Υιό της.

Η γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου έχει ιδιαίτερη θέση στο εορτολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας καθώς συνδέεται άμεσα με τη μοναδικότητα του προσώπου της Παναγίας στο έργο «της εν Χριστώ σωτηρίας» των ανθρώπων. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη από τις γιορτές που καθιέρωσε η Εκκλησία προς τιμήν της Μητέρας του Χριστού.

Για πρώτη φορά φαίνεται να γιορτάστηκε στα Ιεροσόλυμα στις 13 Αυγούστου γύρω στην εποχή που συγκλήθηκε η Γ' Οικουμενική Σύνοδος της Εφέσου (451),  και λίγο αργότερα μετατέθηκε στις 15 του ίδιου μήνα. Είχε δε γενικότερα θεομητορικό χαρακτήρα, χωρίς ειδική αναφορά στο γεγονός της Κοιμήσεως και ονομάζονταν «ημέρα της Θεοτόκου Μαρίας». Κέντρο του πανηγυρισμού αναφέρεται στην αρχή ένα «Κάθισμα» (ναός), που βρίσκονταν έξω από τα Ιεροσόλυμα στον δρόμο προς την Βηθλεέμ. Η σύνδεση αυτής της γιορτής με την Κοίμηση της Θεοτόκου, έγινε στον ναό της Παναγίας, που βρισκόταν στη Γεσθημανή, το «ευκτήριο του Μαυρικίου», όπου υπήρχε και ο τάφος της.

Tης εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου προηγείται νηστεία, η οποία καθιερώθηκε τον 7ο αιώνα. Αρχικά ήταν χωρισμένη σε δύο περιόδους: πριν από την εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και πριν από την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Τον 10ο αιώνα, συνενώθηκαν σε μία νηστεία, που περιλαμβάνει 14 ημέρες και ξεκινά την 1η Αυγούστου. Κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης νηστείας, νηστεύεται το λάδι εκτός του Σαββάτου και της Κυριακής, ενώ στη γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα καταλύεται το ψάρι. Ανήμερα της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου καταλύονται τα πάντα, εκτός και αν η εορτή πέσει σε Τετάρτη ή Παρασκευή, οπότε καταλύεται μόνο το ψάρι. Τις ημέρες της νηστείας του Δεκαπενταύγουστου ψάλλονται τις απογευματινές ώρες στις εκκλησίες (εκτός Κυριακής), εναλλάξ, ο «Μικρός και ο Μέγας Παρακλητικός Κανών εις την Υπεραγίαν Θεοτόκον», οι λεγόμενες «Παρακλήσεις».

Τι συνέβη

Τα ιερά βιβλία της Καινής Διαθήκης δεν αναφέρουν δυστυχώς τίποτε για την ζωή της Παναγίας μας μετά την Ανάσταση του Κυρίου και την Πεντηκοστή. Τη σιωπή αυτή έρχεται να αναπληρώσει η ιερά Παράδοση της Εκκλησίας μας, η οποία, όπως είναι γνωστό, μαζί με την Αγία Γραφή, αποτελεί την πηγή της πίστεώς μας. Η ευσέβεια, ο σεβασμός και αγάπη των πιστών της ιεροσολυμίτικης εκκλησίας προς τη Θεοτόκο διέσωσαν ορισμένα στοιχεία της ζωής Της, τα οποία καταγράφηκαν αργότερα στα έργα των Πατέρων και στην υμνολογία της Εκκλησίας μας.

Σύμφωνα με αυτά, η Μητέρα του Κυρίου μας μετά την Ανάσταση του Κυρίου παρέμεινε ένα απλό, αλλά επίλεκτο μέλος της εκκλησίας της Ιερουσαλήμ. Οι απόστολοι, οι ποιμένες και οι πιστοί της Εκκλησίας έτρεφαν απεριόριστη αγάπη και σεβασμό προς Αυτήν. Στους δύσκολους καιρούς του διωγμού των χριστιανών στην Παλαιστίνη  η Παναγία μας έγινε ο μεγάλος παρήγορος αυτών. Πόσα χρόνια έζησε δεν γνωρίζουμε. Ο Χριστός την πήρε γρήγορα κοντά Του, πιθανότατα γύρω στα πενήντα Της χρόνια.

Όταν ήρθε η ώρα, λοιπόν, της εξόδου Της στάλθηκε και πάλι ο αρχάγγελος Γαβριήλ να της αναγγείλει τη θέληση του Θεού και Υιού Της. Ενώ προσευχόταν στο σπίτι της ,στην Ιερουσαλήμ, παρουσιάστηκε ο άγγελος και της προσέφερε ένα μικρό κλαδί φοίνικα και της είπε: «Χαίρε κεχαριτωμένη Μαρία. Σου φέρνω μήνυμα από τον Υιό Σου. Ήρθε η ευλογημένη ώρα να πας κοντά Του και να δοξαστείς όπως Σου ταιριάζει. Ετοιμάσου λοιπόν και σε τρεις ημέρες θα έρθει Εκείνος να πάρει την τίμια και αμόλυντη ψυχή Σου». Μετά από αυτό και αφού συνήλθε από την οπτασία, χάρηκε πολύ και κίνησε βιαστικά να ανέβει στο αγαπημένο Της Όρος των Ελαιών για να προσευχηθεί, εκεί που προσευχήθηκε για τελευταία φορά ο Υιός Της πριν από το πάθος Του. Συνήθιζε να ανεβαίνει συχνά και να προσεύχεται εκεί.

Ανηφορίζοντας το μονοπάτι συνέβη το απροσδόκητο: τα δένδρα και οι θάμνοι του δρόμου έγερναν και την προσκυνούσαν! Η άψυχη και άλογη κτίση, όπως είχε εναντιωθεί την ώρα του σταυρικού πάθους του Κυρίου και Υιού Της, τώρα αποκτά ξανά κρίση και συναίσθημα και προσκυνά τη Βασίλισσα του κόσμου! Κατευθύνθηκε στο σημείο εκείνο του κήπου που είχε προσευχηθεί και ο Κύριος. Γονάτισε ταπεινά, ύψωσε τα σεπτά της χέρια και ατένισε τον ουρανό και αφού ευχαρίστησε το Θεό τον παρακάλεσε για την σωτηρία του κόσμου.  Καθ’ όλη τη διάρκεια της προσευχής Της ένα ουράνιο φως Την έλουζε. Το τίμιο και άγιο πρόσωπό Της έλαμπε από το Άκτιστο Φως.

Μετά γύρισε στο σπίτι Της και άρχισε να ετοιμάζει τα απαραίτητα της κηδείας Της. Μάζεψε επίσης τους συγγενείς και πιστούς φίλους και φίλες Της και τους ανακοίνωσε τη θέληση του Κυρίου να την καλέσει κοντά Του. Εκείνοι όταν το άκουσαν ξαφνιάστηκαν και άρχισαν να θρηνούν. Εκείνη τους παρηγόρησε λέγοντάς τους πως αυτή είναι η θέληση του Θεού και πως από τη θέση Της στον ουρανό θα πρεσβεύει πάντοτε για ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Για παρηγοριά τούς δώρισε δύο από τα ρούχα Της, τη σκέπη (το μαντίλι της κεφαλής) και την εσθήτα Της, τα οποία αποτέλεσαν κατόπιν από τους πολυτιμότερους θησαυρούς της Εκκλησίας μας!  

Την Τρίτη ημέρα μετά την επίσκεψη του αρχαγγέλου, η Κυρία Θεοτόκος αφού ντύθηκε μόνη Της τα νεκρικά Της ενδύματα, κάλεσε και πάλι τους φίλους Της και ξάπλωσε ήρεμα στην κλίνη Της. Τότε συνέβη το εξής θαυμαστό γεγονός: μια δυνατή βοή ακούστηκε στο σπίτι Της και μια φωτεινή νεφέλη το κάλυψε. Πάραυτα μεταφέρθηκαν σε νεφέλες από τα πέρατα της οικουμένης οι άγιοι Απόστολοι προκειμένου να παραβρεθούν στην έξοδό Της. Κατά τον ίδιο τρόπο μεταφέρθηκε επίσης ο απόστολος Παύλος, ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης και ο άγιος Ιερόθεος, πρώτος επίσκοπος των Αθηνών, ο άγιος Τιμόθεος και άλλα σημαίνοντα πρόσωπα της Εκκλησίας. Η Θεοτόκος, αφού χαιρέτισε και ευλόγησε όλους, παρέδωσε την αγία ψυχή Της στα χέρια του Υιού Της ο Οποίος κατέβηκε από τον ουρανό για να την παραλάβει ο Ίδιος.

Οι συγκεντρωμένοι απόστολοι, οι προεστοί της εκκλησίας των Ιεροσολύμων και ο πιστός λαός άρχισαν να ψάλλουν εξόδιους ύμνους στην Θεομήτορα. Ταυτόχρονα ακούστηκε να συμψάλλει στρατιά αγγέλων από τον ουρανό! Η ουράνια μελωδία ακούστηκε σε ολόκληρη την πόλη. Φόβος και έκσταση κατέλαβε τους κατοίκους της αγίας πόλεως.

Μετά σχηματίσθηκε νεκρική πομπή η οποία κατευθύνθηκε στο χωριό Γεθσημανή, όπου θα θάπτονταν το τίμιο σκήνωμά Της. Οι θρήνοι του πιστού λαού, που είχε χάσει τη Μάνα του, έσμιγαν με τις ψαλμωδίες των Αποστόλων. Στα ιλαρά πρόσωπά τους κυλούσαν δάκρυα λύπης και χαράς.

Πριν φτάσουν στον τόπο της ταφής έφτασαν φανατικοί Ιουδαίοι και θέλησαν να βεβηλώσουν την έξοδο της Μητέρας του Ιησού, τον Οποίο μισούσαν θανάσιμα. Με ύβρεις, απειλές και λοιδορίες προκαλούσαν την σεμνή ομήγυρη. Κάποιος από αυτούς είχε την αναίδεια να πλησιάσει το σεπτό φέρετρο της Θεοτόκου, με σκοπό να ρίξει στο έδαφος το άγιο σκήνωμα. Μόλις τόλμησε να αγγίξει το στολισμένο με μυρωδάτα άνθη νεκροκρέβατο, πάραυτα κόπηκαν και τα δυο του χέρια και έμειναν κολλημένα πάνω του. Ταυτόχρονα έχασε και το φως του! Τότε κατάλαβε την ασεβέστατη και αισχρότατη πράξη του και με φωνές γοερές δήλωνε τη μετάνοιά του και παρακαλούσε την Παναγία να τον λυπηθεί και να τον θεραπεύσει. Και ώ του θαύματος, ο άνθρωπος εκείνος θεραπεύτηκε αμέσως! Κατόπιν ομολόγησε την ανομία και την απιστία του και έγινε χριστιανός. Με δάκρυα στα μάτια ακολουθούσε και αυτός την ιερή πομπή. Αντίθετα οι άλλοι σύντροφοί του παρέμειναν ψυχροί και αμετανόητοι μπροστά στο μεγάλο θαύμα της Θεομήτορος!

Εκεί στο ήσυχο χωρίο Γεθσημανή έγινε η κήδευση του άχραντου λειψάνου της Παναγίας μας. Το θεοδόχο σώμα Της, τέθηκε σε περιποιημένο μνημείο, που ετοίμασαν οι Χριστιανοί της αγίας πόλεως. Με λυγμούς και δάκρυα οι άγιοι Απόστολοι και οι άλλοι Χριστιανοί σφράγισαν το μνημείο και αποχώρησαν.  

Αφού πέρασαν τρεις ημέρες, έφτασε στη Γεθσημανή αργοπορημένος ο απόστολος Θωμάς από τις μακρινές Ινδίες, όπου έκανε ιεραποστολή.  Ζήτησε επίμονα, με δάκρυα στα μάτια και λύπη πολύ, να του ανοίξουν τον τάφο για να δει και να προσκυνήσει για τελευταία φορά το τίμιο σκήνωμα της αγαπημένης Μητέρας του Δασκάλου του. Μπροστά στην επιμονή του οι άλλοι απόστολοι άνοιξαν τον τάφο και, ώ του θαύματος, ο τάφος ήταν κενός. Ο Κύριος μετέστησε το πάνσεπτο σώμα Της στον ουρανό, ώστε να μην γευτεί τη φυσική φθορά. Η αργοπορία το Θωμά χαρακτηρίστηκε από την Εκκλησία ως οικονομία του Θεού, για να γίνει γνωστή η μετάσταση της Κυρίας Θεοτόκου! Ο κενός τάφος Της στην Γεθσημανή αποτελεί μέχρι σήμερα πηγή αγιασμού των μυριάδων πιστών που τον επισκέπτονται κάθε χρόνο και τεκμήριο της μετάστασής Της στον ουρανό.

Η συμβολή της  Θεοτόκου στη Σωτηρία του κόσμου                     

Το ιερό πρόσωπο της Θεοτόκου αποτελεί, σύμφωνα με την ορθόδοξη θεολογία, μέρος του απερινοήτου μυστηρίου της Θείας Οικονομίας. Μετά τον Τριαδικό Θεό Αυτή κατέστη το κύριο πρόσωπο, το οποίο συνέβαλε ουσιαστικά στην υλοποίηση του σχεδίου της σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους. Επιλέγη από τον Θεό ως η καθαρότερη και αγιότερη ανθρώπινη ύπαρξη, προκειμένου να γίνει Θεοτόκος. Ο Θεός Πατέρας έδωσε τον Υιό του τον μονογενή και η ανθρωπότητα έδωσε την Παναγία. Στο ιερό πρόσωπο Εκείνης έγινε η μεγάλη συνάντηση Θεού και ανθρώπου. Μέσα στο πάναγνο σώμα Εκείνης έγινε η μεγάλη καταλλαγή και από αυτό  ξεκίνησε η σωτηρία του ανθρωπίνου γένους, η αναδημιουργία και η θέωση του πεπτωκότος ανθρώπου.

Αυτό το γνωρίζει πολύ καλά ο πιστός λαός του Θεού, γι’ αυτό αποδίδει στη Θεοτόκο, από την αρχαιότητα ως σήμερα, ύψιστη τιμή, τη μεγαλύτερη, μετά τον Τριαδικό Θεό.

Πρέπει να σημειωθεί εδώ, πως μόνο η Ορθοδοξία αποδίδει την πρέπουσα τιμή στην Μητέρα του Κυρίου μας. Οι Ορθόδοξοι πιστοί, συμμετέχουμε καθημερινά στις ακολουθίες των υπέροχων Παρακλητικών Κανόνων, νηστεύουμε, εξομολογούμαστε, κοινωνούμε. Τρέχουμε με δάκρυα στα μάτια να εναποθέσουμε σε Αυτή τις δυσκολίες και τα βάσανα της ζωής μας. Την παρακαλούμε με ζέση ψυχής να ελαφρώσει τον βαρύ ζυγό μας, διότι πιστεύουμε ακράδαντα πως η γλυκιά Θεομάνα, και μετά την σεπτή Της Κοίμηση, συνεχίζει να αγαπά και να νοιάζεται για μας τους ανθρώπους. Μέσα στη μεγάλη καρδιά Της υπάρχει χώρος για τον κάθε άνθρωπο, όχι μόνο για τους πιστούς, αλλά και για τους αμαρτωλούς και ασεβείς , ακόμα και για τους υβριστές Της! Η μακάρια θέση Της κοντά στον Υιό Της και Θεό μας Ιησού Χριστό, τής δίνει την ευχέρεια να προσεύχεται για τον καθένα μας, για κάθε μας πρόβλημα. Τα αποτελέσματα των βοηθειών Της είναι απτά. Γι’ αυτό ψάλλουμε στον περίφημο Μικρό Παρακλητικό Κανόνα προς Αυτήν: «Ουδείς προστρέχων επί σοι κατησχυμένος από σου εκπορεύεται, αγνή Παρθένε Θεοτόκε, αλλ’ αιτείται την χάριν και λαμβάνει το δώρημα, προς το συμφέρον της αιτήσεως».

Οι Παναγίες της Ελλάδας

Έλα Κυρά και Παναγιά
με τ’ αναμμένα σου κεριά.
Δώσε το φως το δυνατό
στον Ήλιο και στο Θάνατο, « Τα Ρω του Έρωτα» ,Οδ. Ελύτης.

Στην Ελλάδα, η Κοίμηση της Θεοτόκου εορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα, ονομάζεται δε και «Πάσχα του Καλοκαιριού». Η Κοίμηση της Θεοτόκου δεν είναι μέρα πένθους για μια αγαπημένη γυναίκα που έφυγε αλλά γιορτή χαράς και αγαλλίασης για το ξαναγκάλιασμα της Μητέρας με τον αγαπημένο της Γιο. Όπου κι αν σας βγάλει ο δρόμος την εποχή του Δεκαπενταύγουστου, δεν υπάρχει περίπτωση να μην βρείτε κάποια εκκλησιά που να γιορτάζει την Παναγιά της - μια αφορμή για θρησκευτική κατάνυξη αλλά και για γνήσιο ελληνικό γλέντι, με χορούς, τραγούδια, εκλεκτούς μεζέδες και μπόλικο κρασί.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου ισοδυναμεί με τη μεγαλύτερη γιορτή του καλοκαιριού στην Ελλάδα, μιας και κάθε νομός ή μικρή επαρχία έχει τη δική της θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Πάνω από χίλιες είναι οι ονομασίες που έχουν αποδοθεί στην Παναγία ενώ εκατοντάδες είναι οι παραδόσεις και οι θρύλοι που ο λαός Της έχει αποδώσει με οδηγό τη βαθιά και αταλάντευτη πίστη του. Έτσι, κάθε χρόνο παραμονές, αλλά και ανήμερα της μεγάλης Θεομητορικής γιορτής, πιστοί κάθε ηλικίας αναζητούν τη δική τους εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία ή εκείνη τη θαυματουργή εικόνα, με την οποία συνδέουν την προσωπική τους ιστορία, συνώνυμο κάποιου θαύματος...Αναρίθμητοι ναοί και μονές έχουν χτιστεί προς τιμήν της Κοιμήσεώς της, θαυμάσιες τοιχογραφίες σε εκπληκτικές συνθέσεις την ιερή της κηδεία, ύμνοι εκλεκτοί έχουν διακοσμήσει την ακολουθία της και λόγοι λαμπροί και εγκώμια εκφωνήθηκαν από τους Πατέρες και νεότερους κληρικούς κατά την ημέρα της μνήμης της.

Τα σημαντικότερα κέντρα των εορτασμών είναι τα εξής:

Ο Ιερός Ναός της Ευαγγελιστρίας της Τήνου

Το προσκύνημα στην Παναγία της Τήνου είναι, ίσως, το μεγαλύτερο θρησκευτικό προσκύνημα του Ελληνισμού. Στο νησί που είναι απόλυτα ταυτισμένο με την Παναγιά, συγκεντρώνονται κάθε χρόνο χιλιάδες πιστοί για να προσκυνήσουν την θαυματουργή εικόνα της Παναγίας στην Εκκλησία της Μεγαλόχαρης και ν' αποθέσουν τα τάματά τους.

Η εικόνα των πιστών που ανεβαίνουν γονατιστοί τα σκαλοπάτια, μέχρι την εικόνα, είναι άλλωστε από τις πιο χαρακτηριστικές. Δεν είναι λίγοι αυτοί που διανύουν ολόκληρη την απόσταση από το λιμάνι μέχρι την είσοδο της εκκλησίας γονατιστοί, περνώντας κάτω από τον επιτάφιο με την εικόνα της Μεγαλόχαρης.

Η περιφορά του επιταφίου της Παναγίας γίνεται όπως στον Επιτάφιο του Χριστού, τη Μεγάλη Παρασκευή, με τους χιλιάδες πιστούς να ακολουθούν με αναμμένα κεριά. Το πανηγύρι διαρκεί έως τις 23 Αυγούστου, στα εννιάμερα δηλαδή της Παναγίας, ενώ, παράλληλα με τις εκδηλώσεις για την Κοίμηση της Θεοτόκου, στο νησί γιορτάζεται και η επέτειος της βύθισης του αντιτορπιλικού Έλλη από τους Ιταλούς, που έγινε λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος με τους Ιταλούς, τον δεκαπενταύγουστο του 1940.

Η Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά

Στις πλαγιές του Βερμίου, κοντά στο χωριό Καστανιά, βρίσκεται το πνευματικό κέντρο του Ποντιακού Ελληνισμού, η Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά. Η παράδοση αναφέρει ότι ο Ευαγγελιστής Λουκάς ήταν αυτός που χάραξε τη μορφή της Παναγίας πάνω σε ξύλο. Στο τέλος του 4ου αιώνα (380- 386) ιδρύθηκε στο όρος Μελά της Τραπεζούντας, το μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά, από τους μοναχούς Βαρνάβα και Σωφρόνιο, με μοναδικά εφόδια την πίστη, την επιμονή και την εργατικότητα. Μέχρι το 1922, υπήρξε ο οδηγός, ο παρηγορητής, ο συμπαραστάτης, το καταφύγιο και ο εμψυχωτής των Ελληνοποντίων. Υπήρξε επίσης ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες διατήρησης της ελληνικής γλώσσας και ταυτότητας, καθώς και της αναζωπύρωσης της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης των πιστών. Ο αναπάντεχος ξεριζωμός, ερήμωσε μαζί με τον αλησμόνητο Πόντο και τη Βίγλα της Σουμελιώτισσας. Με την ανταλλαγή, τα ιερά κειμήλια παραχωρήθηκαν, και το 1931 τα ξέθαψε και τα έφερε στην Ελλάδα, ο Αμβρόσιος ο Σουμελιώτης, ύστερα από ενέργειες του πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου προς την τουρκική κυβέρνηση του Ισμέτ Ινονού.

Από το 1952, αρχίζει η ελλαδική ιστορία της Παναγίας Σουμελά. Το 1951-1952 η εικόνα παραχωρείται στο σωματείο «Παναγία Σουμελά» Θεσσαλονίκης, το οποίο και άρχισε την ανέγερση της Μονής, σε ένα επίπεδο του Βερμίου, πάνω από το χωριό Καστανιά, που είχε παραχωρήσει δωρεάν 500 στρέμματα για την ανέγερση του Προσκυνήματος. Από τότε μέχρι σήμερα κάθε χρόνο, το τριήμερο του 15Αύγουστου, είναι πρωτοφανής η συρροή χιλιάδων προσκυνητών απ’ όλα τα διαμερίσματα της χώρας και το εξωτερικό. Η περιφορά της Εικόνας, μέσα στο χώρο του ιερού προσκυνήματος, γίνεται με βυζαντινή μεγαλοπρέπεια και σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση ενώ αποτελεί μια από τις πιο συγκινητικές και κατανυκτικές ακολουθίες.

Η Παναγία Εκαντοταπυλιανή στην Πάρο

Η επιβλητική Παναγία η Εκατονταπυλιανή, αποτελεί έναν από τους αρχαιότερους χριστιανικούς ναούς. Βρίσκεται στην Παροικιά, την πρωτεύουσα της Πάρου, σε μικρή απόσταση από το λιμάνι και αναμφίβολα πρόκειται για έναν από τους σπουδαιότερους και καλύτερα διατηρημένους παλαιοχριστιανικούς  ναούς, στον ελλαδικό χώρο. Λέγεται πως όταν η Αγία Ελένη πήγαινε να βρει τον Τίμιο Σταυρό στην Παλαιστίνη πέρασε από ένα Ναό της Πάρου και στην προσευχή της έταξε στην Παναγία ότι αν βρει τον Σταυρό στη θέση αυτή θα χτίσει Ιερό Ναό. Η προσευχή της εισακούστηκε και μαζί με τον γιό της Άγιο Κωνσταντίνο, αυτοκράτορα της Ρώμης, ανήγειρε τον μεγαλοπρεπέστατο Ναό της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής. Ο Ναός έχει ενενήντα εννέα πόρτες φανερές και μία κλειστή που όπως λέει η παράδοση θα ανοίξει όταν οι Έλληνες πάρουν την Πόλη και την Αγιά Σοφιά.

Η Παναγία Εικοσιφοίνισσας

Στη βόρεια πλευρά του Παγγαίου, σε υψόμετρο 743μ. βορειοδυτικά της Καβάλας, μέσα σε μια κατάφυτη τοποθεσία απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς, βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα μοναστικά συγκροτήματα της Ελλάδας, η Ιερά Μονή της Παναγίας της Εικοσιφοίνισσας. Η Παναγία της Εικοσιφοίνισσας είναι η δεύτερη σημαντικότερη μονή της Μακεδονίας, όπου κάθε χρόνο, τις ημέρες του Δεκαπενταύγουστου, συρρέουν χιλιάδες πιστοί για να προσκυνήσουν τη χάρη της και να ασπαστούν την αχειροποίητο θαυματουργή εικόνα της.

Ιερά Μονή Προυσού στην Ευρυτανία

Η Ιερά Μονή της Παναγίας στον Προυσό της Ευρυτανίας, είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου και πανηγυρίζει με κάθε θρησκευτική και εκκλησιαστική λαμπρότητα, στις 23 Αυγούστου, στην Απόδοση της προαναφερθείσης Θεομητορικής εορτής.

Η εικόνα της Παναγίας έχει πολύ μεγάλη ιστορία, λόγω της καταγωγής της από την Προύσα της Μικράς Ασίας, αλλά και πολύ μεγάλη χάρη. Εξάλλου εικάζεται ότι είναι έργο του Αγίου Ευαγγελιστού Λουκά. Βέβαια, ακόμα και αν δεν είναι έργο του Αγίου Λουκά, εν τούτοις επιτελεί πολλά θαύματα, όπως γίνεται με πολλές άλλες εικόνες.

Παναγία Σπηλιανή στην Νίσυρο

Πρόκειται για ένα από τα πιο γνωστά μοναστήρια των νησιών του Αιγαίου. Η Παναγία Σπηλιανή στην Νίσυρο βρίσκεται σε έναν λόφο στο Μανδράκι, στην πρωτεύουσα του νησιού και γιορτάζει τον Δεκαπενταύγουστο. Το πανηγύρι της μονής είναι ξεχωριστό. Εννέα μέρες πριν φτάνουν από τα γύρω νησιά γυναίκες οι λεγόμενες «εννιαμερίτισες» όπου μένουν στη μονή. Καθημερινά κάνουν 300 μετάνοιες και ψάλλουν το μοιρολόι της Παναγίας καθώς και διάφορα αυτοσχέδια άσματα. Οι γυναίκες αυτές διακονούν τη μονή και παραμονή του πανηγυριού ετοιμάζουν το κόλλυβο της Παναγίας. Μετά τον εσπερινό σερβίρονται ρεβίθια σε όλους τους προσκυνητές. Την μέρα του πανηγυριού μετά τη λειτουργία λιτανεύεται η εικόνα της Παναγίας μέχρι την αυλή του Ζωσιμοπούλειου όπου γίνεται και το πανηγύρι και μοιράζεται το κόλλυβο. Το μεσημέρι επιστρέφει η εικόνα πίσω στο μοναστήρι.

Η Παναγία η Φιδούσα στην Κεφαλονιά

Στο χωριό Μαρκόπουλο της Κεφαλονιάς, σε μια πλαγιά γεμάτη από δένδρα, βρίσκεται ο Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Στην εκκλησιά αυτή εμφανίζονται κάθε χρόνο από 6 Αυγούστου μέχρι 15 του ίδιου μήνα τα φίδια της Παναγίας και  κρέμονται από τις εικόνες, τις καντήλες, τα στασίδια χωρίς να πειράζουν κανέναν.Η Θεοτόκος ονόμαστηκε Φιδιώτισσα από ένα θαύμα της, το οποίο θυμίζει κάθε χρόνο στους προσκυνητές της με ένα άλλο θαύμα της.

Στο μοναστήρι της Παναγίας, τα παλαιότερα χρόνια, οι μοναχές είδαν ένα πρωί να πλησιάζουν πειρατικά καράβια και να ανηφορίζουν πειρατές στο μοναστήρι με σκοπό να το λεηλατήσουν. Τότε οι μοναχές φοβήθηκαν και ζήτησαν την προστασία της Παναγίας. Κι αυτή έκανε το θαύμα της. Φίδια κύκλωσαν το μοναστήρι κι όταν πήγαν οι πειρατές φοβήθηκαν κι έφυγαν. Οι μοναχές σώθηκαν και ευχαρίστησαν την Παναγία. Από τότε κάθε χρόνο εμφανίζονται φίδια.

Η Παναγιά του Χάρου στους Λειψούς

Στο Μοναστήρι της Παναγίας στους Λειψούς, η Παναγία δεν κρατάει το Θείο Βρέφος αλλά τον Εσταυρωμένο Χριστό, σε μια εικόνα μοναδική στην χριστιανική παράδοση. Η «Παναγία του Χάρου» γιορτάζει στις 23 Αυγούστου, δηλαδή στα εννιάμερα της Παναγίας.

Σύμφωνα με το έθιμο, που τηρείται από το 1943, τοποθετούνται την άνοιξη κρινάκια γύρω από την εικόνα τα οποία στη συνέχεια ξεραίνονται και ανθίζουν ξανά, τον Αύγουστο.

Είναι οξύμωρο  για τη δυτικοποιημένη κοινωνία μας να γιορτάζει τον ίδιο τον θάνατο. Αλλά  πείτε μου , πόσο τυχεροί είμαστε που μπορούμε να καταλάβουμε γιατί σήμερα τ’ αγέρι φυσά γλυκύτερα στα κουρασμένα πρόσωπά μας, γιατί τα δέντρα είναι πιο χλωρά, γιατί τ’ αυγουστιάτικο κύμα αρμενίζει πια δροσερό μέσα στο πέλαγο , γιατί κάθε τι πανηγυρίζει κι αγάλλεται!

Πόσο τυχεροί είμαστε που μπορούμε να καταλάβουμε τί  θάνατος είναι αυτός που γεμίζει την οικουμένη και τις καρδιές με τη χαρά της αθανασίας!

Πολλά και ευλογημένα χρόνια σε όλους μας!