The Asia Minor Catastrophe

Posted Sept 10th, 2020

Ελληνική έκδοση

The Asia Minor Catastrophe marks the end of the Greek presence on both sides of the Aegean after 3,500 years.

Cappadocia, Smyrna, Ephessos, Miletus, Alikarnassos (Bodrum), Constantinople, Trabzon, Sinop. Homer, Heraklitos, Anaximandros, Anaximenis, Thalis, Pythagoras. Saint Polykarpos, Basil the Great, Saint Gregory the Theologian, Gregory of Nyssa, Amphilochios of  Ikonio (Konya), Asterios of  Amassia, Firmos of Caesarea, Alexandros of Jerusalem , Saint Firmilianos, Gregory the illuminator of the Armenians, Gregory of Neocaesarea, Arsenios of Cappadocia , Saint Paisios, Saint Iakovos Tsalikis. Here are some names of people and cities in Asia Minor which can help us understand what Asia Minor means for the world culture and civilization.

The Turkish troops entered Smyrna on the morning of 27 August 1922.  The American author Edward Bierstadt collected testimonies of his fellow citizens who lived through the events of Smyrna and conveyed to us, in details, the situation in the city and its surroundings: "the first who entered the city were dressed in black, wore black fezzes with a red crescent moon and a star, were on a horse back and holding scimitars.

   With one hand raised, they shouted at the residents not to be afraid; but the inhabitants of Smyrna, knowing the reputation of the Turks, were in fear; all morning the Turkish troops marched into the city and, around 3pm, on that Saturday afternoon, began looting, rape and murder, which cannot be described in words."

Earlier, in the suburbs, all the men were executed and about two hundred women and children were locked up in the orphanage to protect themselves. The American professor of the College "Paradise" of Smyrna said that all the women and children in the orphanage were slaughtered. The Romanian consul also revealed that the Turks arrested a Greek priest, ripped his eyes out and crucified him.

In the city of Smyrna, the massacres began from the Armenian quarter of St. Stephen. The Turkish soldiers blocked all avenues of communication between the district and the rest of the city. The fires started in the Armenian quarter and spread quickly throughout Smyrna. American teachers and sailors speak of Turkish soldiers who poured into the narrow alleys of Smyrna holding containers of oil and kerosene, bathing houses and churches. Of the 46 Orthodox churches only three were saved; the arson destroyed the three-fifths of the area of Smyrna, leaving the Turkish and Jewish quarter intact. The official position of the Turkish historiography presents the fires as the work of the Armenians and Greeks themselves, so that the Turks would not find their homes unharmed and inhabit them. What the answer could be to that nerve?

 All Greek men between the age of 15 and 45 were taken to the working battalions (amele tambourou) where they found tragic death from the debilitating work and suffering.

The suffering of non-Muslims was not over. The whole city was covered by the screams of the women who were raped. The European witnesses saw hundred headless infants on the streets of the Armenian quarter, entire families were executed in cold blood, while the Turkish wrath did not spare either the French nurses of the Red Cross and the Catholic sisters of the Order of Mercy, who were slaughtered in the line of duty. The evangelist priest Fr. Maltas was executed and the president of the American College, Alex McLachlan, was tortured to death.

The US consul in Smyrna, George Horton, wrote: ΄΄the roads leading to the Armenian quarter were guarded by Turkish soldiers; while the massacre lasted, no one was allowed in. The most shocking moments of the tragedy unfolded at St. Stephen's Cathedral, where more than 4,000 people had fled. The Turks asked the enclosed to leave and surrender, but the Armenians, knowing what was prepared for them, refused to do it .They, then, came under fire and grenades; the Turks entered the church slaughtering and executing. Those who survived were led, per 100 people, to the Administrative Square, where they were murdered in cold blood by the Turkish death squad.΄΄

George Horton said that Kemal Ataturk could occupy Smyrna peacefully, without atrocities, just with a formal ceremony of surrender of power. This way, he would have earned the trust of the people of Smyrna and the city would have maintained its dynamism and pluralism.

Horton was a man who had lived most of his life in the East; he worshipped Smyrna and felt it as his homeland; when he left watching the arson flatten his beloved city, he exclaimed: "I am ashamed to belong to the human race.".

Metropolitan Chrysostomos

Nuredin Pasha led him to the Administrative Square along with two other prominent Greeks of the city, the aristocrat George Klimanoglou and the lawyer Nikolaos Tsourouktsoglou. There, he ordered the immediate execution of the last two and climbed onto the balcony of the Governor's Office. He addressed the crowd of the gathered Turks by pointing Metropolitan Chrysostomos and told them: "if he did to you any good, give it back to him. If he did you bad, give it back to him. I am giving you this stealing pig΄΄. The Turks began beating him with crowbars and sticks. They ripped off his beard and led him to the Turkish district where they stabbed him, cut off his nose and ears, took out his eyes and finished him off with two bullets to the head. Chrysostomos was canonized in 1992 and his memory is celebrated on 27th of August.

Tragic account

The full assessment of this disaster is indeed very difficult. The snatching and looting of houses and property, the agricultural and livestock destruction, the demolition of schools, churches and institutions, the bankruptcy and destruction of craft and industrial enterprises ,the humiliation of every human dignity including martyrdom of prisoners, rapes and moral anguish in the climate of terror and the threat of death, but also the endless marches of prisoners, in the notorious "working battalions", the  massacres, the atrocities and the executions on the decisions of the Turkish Courts of Independence have not, so far,been fully investigated. A typical example: thousands of tonnes of the victims' bones were sold by the Turkish state to Marseille industries.

Overall, the Asia Minor catastrophe resulted in more than 1.600.000 Greeks to leave the homes of their ancestors after 35 centuries of continuous presence and come as refugees to Greece, leaving behind more than 600,000 dead.

Maybe the worse was that the Greek genocide remained unpunished and became a charming example of the subsequent ethnic cleansings of the 20th century. When, a few years later Hitler discussed his plans for the Jews with his collaborators and they objected, he told them: ΄΄who remembers the disappearance of the Greeks from Asia Minor?΄΄

The responsible national self-awareness, without silence and distortion, is the basic pillar towards democratisation and peaceful coexistence of peoples. The recognition of the error-crimes guarantees that it will not happen again. That means that we really have to turn the page on our history, that we have to mature and we have to demolish criminal examples.

This must be the bet for all peoples so that no other Smyrna will burn again and no other Smyrnians of any kind of race, nation or faith will suffer again.


English Version

Η Μικρασιατική καταστροφή

Η Μικρασιατική καταστροφή σηματοδοτεί το τέλος της ελληνικής παρουσίας στις δυο πλευρές του Αιγαίου μετά από 3.500 χρόνια.

Καππαδοκία, Σμύρνη, Έφεσος, Μίλητος, Αλικαρνασσός, Κωνσταντινούπολη, Τραπεζούντα, Σινώπη. Όμηρος, Ηράκλειτος, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης, Θαλής, Πυθαγόρας. Άγιος Πολύκαρπος, Μέγας Βασίλειος, Γρηγόριος ο Θεολόγος, Γρηγόριος ο Νύσσης , Αμφιλόχιος Ικονίου, Αστέριος Αμασείας, Φίρμος Καισαρείας, Αλέξανδρος Ιεροσολύμων, ο άγιος Φιρμιλιανὸς, Γρηγόριος ο φωτιστής των Αρμενίων, Γρηγόριος επίσκοπος Νεοκαισαρείας, Αρσένιος ο Καππαδόκης,  άγιος Παΐσιος,άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης. Να μερικά ονόματα προσώπων και πόλεων, παλιών και νέων , για να καταλάβουμε τι σημαίνει Μικρά Ασία.

Τα τουρκικά στρατεύματα εισήλθαν στη Σμύρνη το πρωί της 27ης Αυγούστου 1922. Ο Αμερικανός συγγραφέας Edward Bierstadt συνέλεξε μαρτυρίες ομοεθνών του που έζησαν τα γεγονότα της Σμύρνης και μας μεταφέρει λεπτομερώς την κατάσταση στην πόλη και τα περίχωρά της:΄΄ οι πρώτοι που εισήλθαν ήταν ντυμένοι στα μαύρα, φορούσαν μαύρα φέσια με κόκκινο μισοφέγγαρο και άστρο, ήταν έφιπποι και έφεραν μακριά γιαταγάνια. Με σηκωμένο το ένα χέρι, φώναζαν στους κατοίκους να μη φοβούνται. Αλλά οι κάτοικοι της Σμύρνης, γνωρίζοντας τη φήμη των Τούρκων, ήταν κατατρομοκρατημένοι. Όλο το πρωί τα τουρκικά στρατεύματα παρέλαυναν στην πόλη και, γύρω στις 15:00 το απόγευμα εκείνου του Σαββάτου, άρχισαν τις λεηλασίες, τους βιασμούς και τους φόνους, που δεν είναι δυνατό να περιγραφούν με λέξεις΄΄.

Νωρίτερα ,στα περίχωρα, όλοι οι άντρες εκτελέστηκαν και περίπου διακόσια γυναικόπαιδα κλείστηκαν στο ορφανοτροφείο για να προστατευθούν. Ο Αμερικανός καθηγητής του Κολεγίου «Παράδεισος» της Σμύρνης ανέφερε πως όλες οι γυναίκες και τα παιδιά στο ορφανοτροφείο σφαγιάσθηκαν. Επίσης, ο Ρουμάνος πρόξενος αποκάλυψε πως οι Τούρκοι συνέλαβαν έναν Έλληνα ιερέα, του αφαίρεσαν τα μάτια και τον σταύρωσαν.

Στην πόλη της Σμύρνης, οι σφαγές ξεκίνησαν από την αρμενική συνοικία του Αγίου Στεφάνου. Οι Τούρκοι στρατιώτες απέκλεισαν όλες τις οδούς επικοινωνίας της συνοικίας με το υπόλοιπο τμήμα της πόλης. Οι φωτιές ξεκίνησαν από την αρμενική συνοικία και εξαπλώθηκαν γρήγορα σε όλη τη Σμύρνη. Οι Αμερικανοί καθηγητές και ναύτες κάνουν λόγο για Τούρκους στρατιώτες που ξεχύθηκαν στα στενά σοκάκια της Σμύρνης κρατώντας δοχεία με πετρέλαιο και κηροζίνη, λούζοντας τα σπίτια και τις εκκλησίες . Από τις 46 ορθόδοξες εκκλησίες σώθηκαν οι τρεις. Οι εμπρησμοί κατέστρεψαν τα 3/5 της έκτασης της Σμύρνης αφήνοντας άθικτη την τουρκική και την εβραϊκή συνοικία. Η επίσημη θέση της τουρκικής ιστοριογραφίας παρουσιάζει τις φωτιές ως έργο των ίδιων των Αρμενίων και Ελλήνων, για να μην βρουν τα σπίτια τους σώα οι Τούρκοι και κατοικήσουν σε αυτά. Τι να απαντήσεις στο θράσος αυτό;

Όλοι οι Έλληνες άντρες από 15 μέχρι και 45 ετών οδηγήθηκαν στα τάγματα εργασίας (αμελέ ταμπουρού) όπου βρήκαν τραγικό θάνατο από την εξουθενωτική εργασία και τις ταλαιπωρίες.

Τα βάσανα των μη μουσουλμάνων δεν είχαν τελειωμό. Όλη η Σμύρνη καλύφθηκε από τις στριγκλιές και τα ουρλιαχτά των γυναικών που βιάσθηκαν, οι Ευρωπαίοι μάρτυρες διέκριναν ακέφαλα βρέφη στους δρόμους της αρμενικής συνοικίας, ολόκληρες οικογένειες εκτελέσθηκαν εν ψυχρώ, ενώ από τη μανία των Τούρκων δεν γλίτωσαν ούτε οι Γαλλίδες νοσοκόμες του Ερυθρού Σταυρού και οι καθολικές αδελφές του Τάγματος του Ελέους, που σφαγιάσθηκαν εν ώρα καθήκοντος. Ο ευαγγελιστής ιερέας πάτερ Μαλτάς εκτελέσθηκε και ο πρόεδρος του Αμερικανικού Κολεγίου Άλεξ Μακ Λάχλαν υπέστη βασανιστήρια μέχρι θανάτου.

Ο πρόξενος των ΗΠΑ στη Σμύρνη, George Horton, έγραψε: ΄΄οι δρόμοι που οδηγούσαν στην αρμένικη συνοικία, φυλάγονταν από Τούρκους στρατιώτες. Όσο διήρκεσε η σφαγή, δεν επετράπη σε κανέναν η είσοδος. Οι συγκλονιστικότερες στιγμές της τραγωδίας εκτυλίχθηκαν στον καθεδρικό ναό του Αγίου Στεφάνου, όπου είχαν καταφύγει περισσότεροι από 4.000 άνθρωποι. Οι Τούρκοι ζήτησαν από τους εγκλείστους να εξέλθουν και να παραδοθούν, οι δε Αρμένιοι, γνωρίζοντας τι τους περίμενε, αρνήθηκαν. Δέχθηκαν τότε πυρά και χειροβομβίδες, ενώ στη συνέχεια οι Τούρκοι εισέβαλαν στον περίβολο και εντός του ναού, κατασφάζοντας και εκτελώντας. Όσοι επέζησαν, οδηγούνταν, ανά 100 άτομα, στην πλατεία Διοικητηρίου, όπου και δολοφονούνταν εν ψυχρώ από τα τουρκικά εκτελεστικά αποσπάσματα΄΄.

Ο George Horton, είχε εκφράσει πως ο Κεμάλ Ατατούρκ θα μπορούσε να καταλάβει τη Σμύρνη ειρηνικά, χωρίς να επιτρέψει στα στρατεύματά του να προβούν σε ακρότητες. Χωρίς να υπάρξουν βιασμοί, λεηλασίες, φόνοι και φωτιές. Απλώς με μια τυπική τελετή παράδοσης της εξουσίας. Έτσι θα είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη του λαού της Σμύρνης και η πόλη θα διατηρούσε τον δυναμισμό και τον πλουραλισμό της. Ο Horton ήταν ένας άνθρωπος που είχε ζήσει τα περισσότερα χρόνια της ζωής του στην Ανατολή. Λάτρευε τη Σμύρνη και την αισθανόταν ως πατρίδα του. Όταν έφυγε βλέποντας την πυρκαγιά να ισοπεδώνει την αγαπημένη του πόλη, αναφώνησε: ΄΄ντρέπομαι που ανήκω στο ανθρώπινο είδος΄΄.

Ο μητροπολίτης Χρυσόστομος Σμύρνης

Ο Νουρεντίν Πασάς τον οδήγησε στην πλατεία Διοικητηρίου μαζί με δύο άλλους επιφανείς Έλληνες της πόλης, τον προεστό Γεώργιο Κλιμάνογλου και τον νομικό Νικόλαο Τσουρουκτσόγλου. Εκεί, διέταξε την άμεση εκτέλεση των δύο τελευταίων και ανέβηκε στο μπαλκόνι του Διοικητηρίου. Απευθύνθηκε στο πλήθος των συγκεντρωμένων Τούρκων δείχνοντας τον Μητροπολίτη Χρυσόστομο και λέγοντάς τους: ΄΄αν σας έκανε καλό, να του το ανταποδώσετε. Αν κακό σας έκανε, κάντε του και σεις κακό! Εγώ σας παραδίδω τον χιρσίζ ντομούζ (κλεφτογούρουνο)΄΄. Οι Τούρκοι άρχισαν να τον πλακώνουν με λοστούς και ξύλα. Το 1992, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδας ανακήρυξε τον Χρυσόστομο, άγιο. Εορτάζεται και τιμάται στις 27 Αυγούστου.

Τραγικός απολογισμός

Ο πλήρης απολογισμός της καταστροφής αυτής που συντελέσθηκε είναι πράγματι πολύ δύσκολος. Οι αρπαγές και οι λεηλασίες σπιτιών και περιουσιών, οι γεωργικές και κτηνοτροφικές καταστροφές, το γκρέμισμα σχολείων, ναών και άλλων ευαγών ιδρυμάτων, η χρεοκοπία και καταστροφή βιοτεχνικών και βιομηχανικών επιχειρήσεων με τον παράλληλο ευτελισμό κάθε ανθρώπινης αξιοπρέπειας που περιλαμβάνονται μαρτυρικοί βασανισμοί αιχμαλώτων, βιασμοί και ηθική οδύνη υπό το κλίμα του τρόμου και της απειλής του θανάτου, αλλά και οι ατέλειωτες πορείες αιχμαλώτων, στα περιώνυμα «τάγματα εργασίας», με άγνωστο αριθμό ανθρώπων που χάθηκαν σ’αυτά, οι σφαγές, οι θηριωδίες μέχρι και οι εκτελέσεις επί των αποφάσεων των τουρκικών Δικαστηρίων της Ανεξαρτησίας δεν έχουν μέχρι σήμερα ερευνηθεί πλήρως. Χαρακτηριστικό παράδειγμα:χιλιάδες τόνοι από τα οστά των θυμάτων, πωλήθηκαν από το τουρκικό κράτος σε βιομηχανίες της Μασσαλίας.

Συνολικά η μικρασιατική καταστροφή είχε ως αποτέλεσμα πάνω από 1.600.000 Έλληνες να εγκαταλείψουν τις εστίες των προγόνων τους ύστερα από 35 αιώνες συνεχούς παρουσίας και να έρθουν σαν πρόσφυγες στην Ελλάδα, αφήνοντας πίσω τους πάνω από 600.000 νεκρούς.

Ίσως το χειρότερο είναι ότι η ελληνική γενοκτονία θα αποτελέσει ένα γοητευτικό παράδειγμα για τις μετέπειτα εθνικές εκκαθαρίσεις του 20ου αιώνα.Όταν μερικά χρόνια μετά αργότερα ο Χίτλερ θα συζητήσει τα σχέδιά του για τους Εβραίους της Γερμανίας με τους συνεργάτες του  και αυτοί θα φέρουν αντιρρήσεις θα τους πει: ποιος θυμάται την εξαφάνιση των Ελλήνων από τη Μικρασία;

Η υπεύθυνη εθνική αυτογνωσία, δίχως αποσιωπήσεις και στρεβλώσεις, είναι βασικός πυλώνας προς την επίτευξη του εκδημοκρατισμού και της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών. Η αναγνώριση των λαθών-εγκλημάτων δηλώνει εγγυημένα την μη επανάληψη του σφάλματος αυτού. Σημαίνει ότι πραγματικά γυρνάς σελίδα στην ιστορία σου, έχεις ωριμάσει και έχεις κατεδαφίσει εγκληματικά πρότυπα.

Αυτό πρέπει να είναι το στοίχημα για όλους τους λαούς ώστε να μην ξανακαεί καμιά Σμύρνη και να μην πονέσει κανένας Σμυρνιός σε όποια φυλή , έθνος και πίστη και αν ανήκει.