The Identity of the Month - December

Posted Dec 1st, 2020

Ελληνική έκδοση

December is the twelfth and last month of the year. It belongs to the winter season and is one of the seven months with a duration of 31 days. In Latin, decem means ten, since December was the 10th month according to the Roman calendar. With the arrival of December, the cold begins to be quite severe, while on December 21, winter officially enters and the snowfall begins. That is why December is also called “white month”, but also “snow-bearer”.

The flowers of December are the narcissus and the holly berries. December is the month with the fewest hours of light in the northern hemisphere and the most hours of light in the southern hemisphere. December always starts on the same day of the week as September.

In the calendar of the Church, December is considered particularly festive due to its many Church’s such as St. Dionysios on the 17th of the month. At the beginning of the month we have the Nikolobarbara, ie.the feasts of St. Barbara, St. Savas and St. Nicholas. The winter brings rain and snow and the seamen add: on Nikolobarbara, storms and snow, north winds and demons.

On December 4, the memory of St. John of Damascus (674-749) is also honored. It is good to keep on mind that every day the Church recites hymns written by John of Damascus.

At St. Anne's, on the 9th, "the day takes a breather", while on the 12th, on the feast of St. Spyridon "the day takes a spore", that is to say, begins to grow. December is also called "Mr. Freedom" by the feast of St. Eleftherios (freedom), on the 15th of the month, who gives "good freedom" to pregnant women.

Christmas celebration

December is inextricably linked to the celebration of Christmas on the 25th of the month. In fact, the main reason that made the Church determine the celebration of Christmas on December 25 is the effort of the Fathers to, gradually, convert the paganistic feasts into Christian; December 25 was the central day of the paganistic feast of the birth of the “Invincible Sun” ( Saturnalia) as the sun rise again in the sky, the days grow longer and the life giving sun rays make the Earth bear fruit again.

The early Christians were outlawed in Rome and were not allowed to gather; their meetings were held secretly in the catacombs where they celebrated their religious feasts. So, to avoid persecution, they decided to celebrate Christmas on December 25, when the Romans were busy with their own feasts of Saturnalia. In this way they hoped not to be discovered by the celebrating Romans.

Thus, December 25, as a day of Christmas celebration, was first established in Rome around the middle of the 4th century AD, while during the reign of Justinian , in the 6th century, the celebration of Christmas on December 25 spread throughout the East except Armenia where the celebration was held on January 6.

However, the celebration of Christmas on the same day that the pagans celebrated their own Saturnalia also had its adverse effects. Many of the customs of those of Saturnalia, which lasted a total of 12 days, they are still preserved today in the celebrations of the time period between the two major feasts of Christmas on 25 December and Epiphany on January 6.


The celebration of December 25 by the ancients had a great astronomical significance. In our time, the Sun is at its southernmost height on December 22nd. For six months, every day it descends more and more in the sky, rising more and more slowly and setting earlier every day. After December 22, however, the Sun slowly begins to rise in the sky again, and the days begin to grow. Thus, at noon the Sun appears higher and higher in the sky. December 22nd is the day of the winter solstice, when the Sun stops moving south and turns in the opposite direction, north. In fact, for a few days before and after the winter solstice the Sun seems to be lingering on the ecliptic as if it were about to stop; this day marks the beginning of the winter season.

Blessed month and blessed Winter!

Fr. Christos

English Version


Ο Δεκέμβριος ή Δεκέμβρης είναι ο δωδέκατος και τελευταίος μήνας του έτους. Ανήκει στην εποχή του Χειμώνα και είναι ένας από τους 7 μήνες με διάρκεια 31 ημερών. Στα Λατινικά, decem σημαίνει δέκα, αφού ο Δεκέμβρης ήταν ο 10ος μήνας σύμφωνα με το Ρωμαϊκό ημερολόγιο. Με την άφιξη του Δεκεμβρίου το κρύο αρχίζει να είναι αρκετά τσουχτερό ενώ την 21 Δεκεμβρίου μπαίνει επισήμως ο Χειμώνας και ξεκινούν οι χιονοπτώσεις. Γι’ αυτό, άλλωστε ο Δεκέμβριος λέγεται και «Άσπρος μήνας», «Ασπρομηνάς» αλλά και «χιονιάς».

Τα λουλούδια του Δεκεμβρίου είναι ο νάρκισσος και ο ελαιόπρινος. Ο Δεκέμβριος είναι ο μήνας με τις λιγότερες ώρες φωτός στο βόρειο ημισφαίριο και τις περισσότερες ώρες φωτός στο νότιο ημισφαίριο. Ο Δεκέμβρης πάντα ξεκινά την ίδια μέρα της εβδομάδας με τον Σεπτέμβριο.

Στο καλαντάρι του λαού μας ο Δεκέμβριος θεωρείται ιδιαίτερα γιορτινός λόγω των πολλών θρησκευτικών εορτών του, όπως του Αγίου Διονυσίου στις 17 του μήνα. Στις αρχές του μήνα έχουμε τα «Νικολοβάρβαρα» οπότε «κάνει νερά και χιόνια» όπως λέει ο λαός μας, ενώ οι ναυτικοί συμπληρώνουν: «Τ’ αϊ-Νικολοβάρβαρα, κατεβασιές και χιόνια, μπουράσκας και τελώνια». Για τον χειμώνα γίνεται και η εξής αναφορά: «Αν τ’ Αγιού Φιλίππου λείπω, τ’ Άγια των Αγιών δε λείπω, κι αν λείπω τ’ Άγια των Αγιών τ’ Αϊνικολοβάρβαρα είμαι εδώ». Άλλες παρόμοιες παροιμίες αναφέρουν επίσης ότι «Η αγία Βαρβάρα βαρβαρώνει (το κρύο), ο αϊ-Σάββας σαβανώνει κι ο αϊ-Νικόλας παραχώνει».

Στις 4 Δεκεμβρίου τιμάται επίσης και η μνήμη του αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού. Θυμίζουμε πως ολόκληρο το εικοσιτετράωρο η Εκκλησία αναπέμπει ύμνους που έχει γράψει ο Δαμασκηνός.

Στης αγίας Άννας, στις 9 του μήνα, «η μέρα παίρνει ανάσα», ενώ στις 12, στην εορτή του αγίου Σπυρίδωνα «η μέρα παίρνει ένα σπυρί», αρχίζει δηλαδή να μεγαλώνει. Ο Δεκέμβρης ονομάζεται, μεταξύ άλλων, και «κυρ Λευτέρης» από την γιορτή του αγίου Ελευθερίου στις 15 του μήνα που χαρίζει «καλή λευτεριά» στις έγκυες γυναίκες.

Εορτασμός των Χριστουγέννων

Ο Δεκέμβριος είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένος με τον εορτασμό των Χριστουγέννων στις 25 του μήνα. Ο κύριος, μάλιστα, λόγος που έκανε την Εκκλησία να προσδιορίσει τον εορτασμό των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου είναι η προσπάθεια των Πατέρων να μετατραπούν βαθμιαία οι εορτές των εθνικών σε Χριστιανικές, αφού η 25η Δεκεμβρίου ήταν η κεντρική εορτή των Σατουρναλίων και της γέννησης του «αήττητου ηλίου». Κατά την κεντρική ημέρα της γιορτής του «αήττητου ηλίου» στις 25 Δεκεμβρίου, εορταζόταν το γεγονός της τροπής του ηλίου, που άρχιζε και πάλι να ανεβαίνει στον ουρανό, να μεγαλώνουν οι ημέρες, και μαζί τους οι ζωογόνες ακτίνες του ήλιου ξανάκαναν τη Γη να καρποφορήσει.

Επειδή, λοιπόν, οι πρώτοι χριστιανοί ήταν εκτός νόμου και δεν τους επιτρεπόταν να συναντιούνται ή να εκκλησιάζονται μαζί, οι συναντήσεις τους γίνονταν κρυφά στις κατακόμβες, όπου και τελούσαν τις θρησκευτικές τους εορτές. Για να αποφύγουν λοιπόν τους διωγμούς αποφάσισαν να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου, όταν οι Ρωμαίοι ήταν απασχολημένοι με τις γιορτές των Σατουρναλίων. Μ’ αυτόν τον τρόπο έλπιζαν να μην ανακαλυφθούν από τους Ρωμαίους.

Έτσι η 25η Δεκεμβρίου ως ημέρα εορτασμού των Χριστουγέννων, καθιερώθηκε για πρώτη φορά στη Ρώμη κατά τα μέσα περίπου του 4ου μ.Χ. αιώνα, ενώ κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορίας του Ιουστινιανού, τον 6ο αιώνα, ο εορτασμός των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου ξαπλώθηκε σ’ ολόκληρη την Ανατολή εκτός από την Αρμενία όπου διατηρήθηκε ο συνεορτασμός στις 6 Ιανουαρίου.

Ο εορτασμός όμως των Χριστουγέννων την ίδια ημέρα που οι εθνικοί γιόρταζαν τα δικά τους Σατουρνάλια είχε και τις δυσμενείς του επιπτώσεις. Πολλά από τα έθιμα αυτά των Σατουρναλίων  που διαρκούσαν 12 συνολικά ημέρες, διατηρούνται ακόμη και σήμερα στους εορτασμούς του Δωδεκαημέρου, του χρονικού δηλαδή διαστήματος μεταξύ των δυο μεγάλων εορτών των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου και των Θεοφανίων στις 6 Ιανουαρίου.


Ο εορτασμός της 25ης Δεκεμβρίου από τους αρχαίους είχε μία σπουδαία αστρονομική σημασία. Στην εποχή μας, ο Ήλιος βρίσκεται στο νοτιότερο ύψος του στις 22 Δεκεμβρίου. Επί έξι μήνες, κάθε μέρα χαμηλώνει όλο και περισσότερο στον ουρανό ανατέλλοντας όλο και πιο αργά και δύοντας καθημερινά νωρίτερα. Μετά τις 22 Δεκεμβρίου όμως, ο Ήλιος αρχίζει σιγά-σιγά να αναρριχάται και πάλι στον ουρανό, και οι μέρες αρχίζουν να μεγαλώνουν. Έτσι, τα μεσημέρια ο Ήλιος φαίνεται όλο και πιο ψηλά στον ουρανό. Ονομάζουμε την 22α Δεκεμβρίου ημέρα της χειμερινής τροπής του Ηλίου, οπότε ο Ήλιος σταματάει την προς Νότο κίνησή του και τρέπεται στην αντίθετη φορά, προς Βορρά. Επειδή μάλιστα για μερικές ημέρες πριν και μετά τη χειμερινή τροπή ο Ήλιος φαίνεται να αργοστέκεται πάνω στην εκλειπτική σαν να είναι έτοιμος να σταματήσει, η χειμερινή τροπή ονομάζεται επίσης και χειμερινό ηλιοστάσιο. Η ημέρα αυτή επισημαίνει επίσης την αρχή της εποχής του Χειμώνα.

Καλό μήνα και καλό χειμώνα!

π. Χρήστος