The Value of Cultivation

Posted Sept 10th, 2020

Ελληνική έκδοση

 “And when your child gets cultivated, then it is considered a human”.

Saint Cosmas of Aetolia


What is the usefulness of history? Why would anyone spend time studying the things that have happened? Wouldn’t it be more useful to leave behind the past and invest in the future? That seems more logical, but the truth is the opposite. In nature, the deeper a tree's roots go, the higher its branches rise and the stronger the tree becomes. In human culture, "the more we go back to the past, the farther away in the future we can see" (Winston Churchill).

The long history of Greece constantly gives us the opportunity to learn from the past and to build the future wisely. A powerful example is Saint Cosmas, who lived in the 17th century under Turkish occupation, taught the enslaved Greeks and died as a martyr in 1779. The Church honors his memory on August 24th.

Father Cosmas, a priest and a monk, had both theological and secular studies, and knew foreign languages. From the very beginning he understood how important it was for the Renaissance of the Nation - apart from the Orthodox faith -  the cultivation through education and the Greek Legacy. He also knew that the Greek Culture and the Orthodox Church are interrelated and inseparable. That's why he didn't separate these two in his lectures on his tours. For 20 years, he went through the whole Greece and preached to the enslaved Greeks the main points of Orthodox teaching, because the risk of converting to other religions , whether by ignorance or violence, was great. He also fought to preserve the Greek language by establishing schools. So fervent and persuasive a preacher he was, even the poor people of the villages with faith and emotion offered him part from their belongings for his sacred purpose, the schools. As he wrote to his brother Chrysanthos, he founded "ten schools for the ancient Greek language" and "two hundred schools for the contemporary Greek language ".

His teachings were saved by his students. In his Teachings, 5th part, he writes about the value of having Greek schools: "My brothers, study, acquire knowledge as much as you can. And if you, the fathers, haven’t been educated, provide your children with education, let them learn the Greek language, because our Church uses the Greek language...It is better, my brother, to have a Greek School in your land, than water fountains and rivers. And when your child acquires education, then it is considered a human”.

Today, diversity is treated with respect and peoples have the freedom to seek and proclaim their own identity in the world. Today neither poverty nor tyrants prevent us from knowing our roots and our heritage  and nothing should stand in our way.

 But there is another enemy, which is immensely dangerous, because it is silent and works in a sneaky way. This enemy is called oblivion. It doesn't hurt us, it doesn't oppress us, it doesn't force us, it just makes us forget who we are, where we came from and where we're going. We have two options : the one is to decide to be one with this world and nothing to differentiate us; the other is to carry, always and everywhere, our own special heritage, our treasure, and enrich the world, become its salt. It is up to us to remember and to turn to our history and our education.

Theodora Nakou

English Version

Η αξία της Παιδείας

“Καὶ ὡσὰν μάθης τὸ παιδί σου γράμματα, τότε λέγεται ἄνθρωπος.»

Αγ. Κοσμάς ο Αιτωλός


Ποια είναι η χρησιμότητα της Ιστορίας; Γιατί να ξοδεύει κανείς χρόνο μελετώντας αυτά που έχουν περάσει; Δεν θα ήταν χρησιμότερο να αφήνουμε πίσω το παρελθόν και να επενδύουμε στο μέλλον; Αυτό φαίνεται πιο λογικό, όμως η αλήθεια είναι αντίθετη. Στη φύση, όσο βαθύτερα πηγαίνουν οι ρίζες ενός δέντρου, τόσο ψηλότερα ανεβαίνουν τα κλαδιά του και πιο δυνατό γίνεται το δέντρο. Στον ανθρώπινο πολιτισμό, “όσο πιο πολύ πίσω πάμε στο παρελθόν, τόσο πιο μακριά στο μέλλον μπορούμε να δούμε” (Ουίνστον Τσώρτσιλ).

 Η μακραίωνη ιστορία της Ελλάδας μάς δίνει συνεχώς αφορμές μέσα από πρόσωπα και γεγονότα να μαθαίνουμε από το παρελθόν και να χτίζουμε σοφότερα το μέλλον. Ένα δυνατό τέτοιο παράδειγμα είναι ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, που έζησε τον 17ο αι στην τουρκοκρατία, δίδαξε τους σκλαβωμένους Έλληνες και πέθανε μαρτυρικά το 1779. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 24 Αυγούστου.

Ο Πατροκοσμάς, ιερέας και μοναχός, είχε γνώσεις θεολογίας αλλά και της θύραθεν παιδείας, ενώ γνώριζε και ξένες γλώσσες. Από την αρχή της δράσης του κατάλαβε πόση σημασία για την Αναγέννηση του Έθνους - εκτός από τη ορθόδοξη πίστη - είχε η παιδεία και η ελληνική γλώσσα, αλλά και πόσο αλληλένδετες και αδιαχώριστες μεταξύ τους είναι η Εθνική Κληρονομιά και η Ορθόδοξη Εκκλησία. Γι’ αυτό και δεν ξεχώρισε αυτά τα δύο, στα κηρύγματα που έκανε στις περιοδείες του. Επί 20 χρόνια γύρισε την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα διδάσκοντας τους σκλαβωμένους ΄Ελληνες τα βασικά σημεία της ορθόδοξης διδασκαλίας, γιατί ο κίνδυνος να αλλαξοπιστήσουν, είτε από αμάθεια, είτε από τη βία, ήταν μεγάλος. Παράλληλα αγωνίστηκε για τη διατήρηση της εθνικής μας γλώσσας ιδρύοντας σχολεία. Τόσο φλογερός και πειστικός κήρυκας ήταν, που ακόμα και οι φτωχοί άνθρωποι των χωριών με πίστη και συγκίνηση του πρόσφεραν ό,τι είχαν και δεν είχαν από τα υπάρχοντά τους για τον ιερό σκοπό του, τα σχολεία. Όπως έγραψε στον αδελφό του Χρύσανθο, ίδρυσε «δέκα σχολεία ελληνικά» και «διακόσια διά κοινά γράμματα».

Οι διδαχές του διασώθηκαν από τους μαθητές του. Στην πέμπτη Διδαχή γράφει για τη σημασία που έχουν για τους  Έλληνες τα σχολεία: «Νὰ σπουδάζετε καὶ σεῖς, ἀδελφοί μου, νὰ μανθάνετε γράμματα ὅσον ἠμπορεῖτε. Καὶ ἂν δὲν ἐμάθετε οἱ πατέρες, νὰ σπουδάζετε τὰ παιδιά σας, νὰ μανθάνουν τὰ ἑλληνικά, διότι καὶ ἡ Ἐκκλησία μας εἶναι εἰς τὴν Ἑλληνικήν… Καλύτερον, ἀδελφέ μου, νὰ ἔχης ἑλληνικὸν σχολεῖον εἰς τὴν χώραν σου, παρὰ νὰ ἔχης βρύσες καὶ ποτάμια. Καὶ ὡσὰν μάθης τὸ παιδί σου γράμματα, τότε λέγεται ἄνθρωπος.»

Σήμερα, που η διαφορετικότητα αντιμετωπίζεται πλέον με σεβασμό και οι λαοί έχουν την ελευθερία να αναζητούν και να διακηρύσσουν την ξεχωριστή τους ταυτότητά στον κόσμο, σήμερα που δεν μας εμποδίζει ούτε η φτώχεια, ούτε οι κατακτητές να γνωρίσουμε τις ρίζες μας και την Κληρονομιά μας, δεν θα έπρεπε τίποτα να μας εμποδίζει.

Υπάρχει, όμως, ένας άλλος εχθρός που είναι και ο πιο επικίνδυνος, γιατί μας καταλαμβάνει ήσυχα και υπόγεια. Ο  εχθρός αυτός λέγεται λήθη. Δεν μας πονάει, δεν μας καταπιέζει, δεν ασκεί βία, απλώς μας κάνει να ξεχνάμε ποιοι είμαστε, από πού ήρθαμε, και συνεπώς, πού πηγαίνουμε. Μπορούμε να επιλέξουμε να γίνουμε ένα με τον κόσμο αυτόν, χωρίς να μας διαφοροποιεί τίποτα.Ή μπορούμε να κουβαλάμε παντού και πάντα μαζί μας την ιδιαίτερη κληρονομιά μας, τον θησαυρό μας, και να εμπλουτίζουμε τον κόσμο, να γινόμαστε το αλάτι του. Από μας εξαρτάται να  θυμηθούμε και να στραφούμε στην ιστορία και στην παιδεία μας.

Θεοδώρα Νάκου